Mè Đen Trong Đời Sống Người Việt — Hạt Nhỏ, Giá Trị Lớn
Từ bát chè thơm ngày giỗ đến hũ vừng rang để sẵn trên bàn bếp — mè đen đã gắn bó với người Việt từ bao đời nay.
Hỏi bất kỳ người Việt nào về mè đen, hầu hết sẽ nhớ ngay đến hình ảnh quen thuộc: bà nội rang mè trên bếp than, mùi thơm lan khắp nhà, rồi những hạt mè đen bóng được giã nhuyễn trộn cùng muối, rắc lên xôi trắng dẻo buổi sáng. Đơn giản mà ấm áp vô cùng.
Mè đen là gì? Từ đâu mà có?
Mè đen (tên khoa học Sesamum indicum) là loại hạt có lịch sử trồng trọt hơn 3.000 năm tại châu Á. Tại Việt Nam, mè được trồng nhiều ở các tỉnh miền Trung và Nam Bộ — nơi đất đai khô ráo, nắng nhiều, phù hợp với đặc tính của cây.
5 cách người Việt dùng mè đen hàng ngày
- Muối mè: Kết hợp mè đen rang với muối, rắc lên xôi, cơm trắng. Xuất hiện trong bữa ăn người Việt từ Nam chí Bắc.
- Chè mè đen: Nấu cùng đậu xanh, nếp, đường — món tráng miệng phổ biến trong các dịp giỗ chạp, Tết.
- Bánh kẹo mè: Đặc sản của nhiều vùng miền, từ Huế đến Hội An, Bình Dương.
- Dầu mè: Ép lấy dầu để nấu ăn hoặc dùng ngoài da, tóc — thói quen lâu đời của nhiều gia đình.
- Cửu chưng cửu sái: Mè đen được hấp và phơi đúng 9 lần theo phương pháp cổ truyền — cách làm công phu giúp dễ tiêu hóa hơn.
Bắt đầu từ đâu?
Cách đơn giản nhất: rang khô, giã nhuyễn, để vào lọ thủy tinh trên bàn bếp. Rắc lên mọi thứ bạn ăn — cơm, cháo, salad, sinh tố, sữa chua. Người Nhật gọi cách làm này là goma và đã duy trì hàng trăm năm nay.
Bài viết thuộc chuỗi “Thảo dược trong đời sống người Việt” của Tân An Thảo / TAT Herb. Thông tin mang tính giáo dục, không thay thế tư vấn chuyên môn.
